Wat is systeemtherapie en wat kan een systeemtherapeut betekenen voor een familiebedrijf? Tijdens ons jaarlijks NGFB-symposium heeft systeemtherapeut Edward Koldewijn inzicht gegeven in het werk van een systeemtherapeut.
Systeemtherapie is een stroming binnen de psychotherapie die gericht is op de interactie en de dynamiek tussen mensen binnen een familie, over de generaties heen.
Uitgangspunten voor de systeemtherapie zijn:
- De context is zeer bepalend voor hoe men zich voelt.
- Ga uit van de kracht van het familiesysteem.
- Achter elk gedrag zit een goede reden.
- Welke patronen in de familie helpen wel en welke niet?
- Kijk over de generaties heen. Hoe hebben de vorige generaties dit opgelost?
- Bij conflicten is de tijd ‘verstold’.
- Conflicten zijn nodig om verhoudingen te veranderen. Los niet het conflict op maar gun mensen ‘een andere plek’ in het systeem.
De systeemtherapeut kijkt over de generaties heen naar patronen die (on-)bewust worden meegegeven, binnen de groep. Dit in tegenstelling tot de psycholoog, die kijkt naar het individu.
Onderlinge relaties organiseren zich in ‘triades’. Zo zie je hoe de onderlinge verhoudingen en loyaliteiten zijn. Het is van belang om hier zicht op te krijgen in geval van een conflict.
De vriend van mijn vriend is mijn vriend, de vriend van mijn vijand is mijn vijand, de vijand van mijn vriend is mijn vijand en de vijand van mijn vijand is mijn vriend.
Het werken met een grafische familiestamboom (’genogram’) geeft inzicht in de samenstelling van de verschillende generaties en de onderlinge verbanden. Dit inzicht versterkt de abstrahering van de verhoudingen en geeft afstand tot het conflict. Vaak geeft dit ook meer inzicht in het conflict. Dit inzicht kan gebruikt worden om de familieleden op een andere manier met elkaar te laten praten, wat de verhoudingen ten goede komt.
Meer kans op conflicten binnen families met een bedrijf
Conflicten zitten vaak op ‘levensovergangen’. Levensovergangen zijn nieuwe fasen in het leven, zoals voor het eerst naar school gaan, gaan studeren en uit huis gaan, het vinden van een baan, trouwen, kinderen krijgen, scheiden, kinderen die gaan studeren, het overlijden van een partner of een ouder. Het is van belang na te gaan wat er misging in de vorige levensovergang om het huidige conflict op te lossen. Families met een eigen bedrijf hebben veel meer ‘overgangen’ dan families zonder en daardoor meer kans op conflict. Conflicten werken vertragend en zijn niet bevorderlijk voor de samenwerking binnen een familiebedrijf.
Wanneer een systeemtherapeut inschakelen?
Het is goed om een systeemtherapeut in te schakelen als ‘het proces niet meer loopt’, als er wantrouwen is tussen de betrokken partijen.
Deze workshop werd gegeven tijdens het symposium van het NGFB in juni 2023, door Edward Koldewijn van Maussen Familiy Confidents te Amsterdam.
