Elke familie kent onderwerpen waar liever niet over wordt gesproken. Dat is menselijk. Wat lastig is, wat pijn doet of wat bestaande verhoudingen onder druk zet, wordt al snel vermeden. In veel families werkt dat prima: men ziet elkaar af en toe, ontwijkt gevoelige thema’s en gaat weer verder. Maar in familiebedrijven ligt dat anders.
Wie samen onderneemt, kan niet om elkaar heen. Dagelijkse samenwerking, gedeeld eigendom en vaak ook gezamenlijk vermogen kunnen zorgen voor onuitgesproken spanningen die op de achtergrond voortdurend aanwezig zijn. En daar ontstaat de spreekwoordelijke olifant in de kamer.
De olifant staat symbool voor alles wat iedereen voelt, maar niemand benoemt. Dat kan gaan over opvolging (wie wordt straks echt de leider?’), over geld (‘wat is eerlijk?’), over rolverdeling (‘wie hoort erbij en wie niet?’), of over gebeurtenissen uit het verleden die nooit zijn verwerkt. Zolang de olifant onzichtbaar blijft, lijkt er weinig aan de hand. Maar ondertussen beïnvloedt hij beslissingen, relaties en toekomstplannen. Vaak onbewust. Totdat hij zo groot wordt dat hij groei, samenwerking of continuïteit belemmert. De reflex is dan vaak: vermijden, want benoemen voelt risicovol. Wat als het conflict escaleert? Wat als harmonie verdwijnt? Wat als relaties beschadigd raken? Al zijn er in de praktijk natuurlijk ook olifanten die niet bedreigend zijn of ‘die je er prima bij kunt hebben en zelfs een naam kunt geven’.
NGFB-adviseurs zien dat niet het benoemen, maar het blijven vermijden relaties onder druk zet. Want wat geen taal krijgt, zoekt andere uitwegen: frustratie, wantrouwen, afstand of stil verzet. Het bijzondere van benoemen is de dat de olifant niet altijd weg hoeft. Niet elk probleem hoeft te worden opgelost. Soms is erkenning voldoende. Het uitspreken van wat er speelt kan al lucht geven. Het maakt zichtbaar dat het niet ‘iemand zijn probleem’ is, maar iets van het systeem.
Dat vraagt een veilige setting. En precies daar ligt de kracht van het vak van familiebedrijfsspecialist. NGFB-adviseurs zijn getraind om dit gesprek zorgvuldig te begeleiden. Zonder oordeel. Zonder partij te kiezen. Met respect voor ieders perspectief. Zij weten dat timing cruciaal is. Niet elke waarheid hoeft meteen op tafel. Maar wanneer de ontwikkeling van familie of bedrijf wordt belemmerd, is het niet benoemen geen neutrale keuze meer.
Onze nieuwe podcastserie ‘De Onzichtbare Olifant’ is een uitnodiging om anders te kijken naar spanning. Niet als iets wat weg moet, maar als informatie. Als signaal dat er iets belangrijks speelt. Iets wat aandacht verdient. Voor families biedt dat herkenning en taal. Voor adviseurs biedt het verdieping en reflectie op hun rol. En voor het familiebedrijf als geheel opent het de deur naar duurzame ontwikkeling. Want uiteindelijk geldt: wat zichtbaar wordt, kan worden gedragen. En wat gedragen wordt, hoeft niet langer te drukken.
Beluister nu de eerste afleveringen van ‘De Onzichtbare Olifant’: https://www.buzzsprout.com/2553970
Deze podcastserie wordt mede mogelijk gemaakt door Van Lanschot Kempen, al bijna drie eeuwen onafhankelijk investment en private banker voor familiebedrijven.
